Najważniejsze miejsca i zabytki w gminie.

Zabytki kultury

Czechy

-Dwór w Czechach

W XVIII w. Czechy i dwór stały się własnością rodu Mieroszewskich herbu Ślepowron. Stanisław Mieroszewski w 1794 r. był komisarzem cywilno-wojskowym przy Tadeuszu Kościuszce. Przed I wojną światową na dworze Marii Mieroszewskiej spędzał wakacje Henryk Dobrzański (pseudonim Hubal). W 1920 r. właścicielem dworu został Edward Kleszczyński, który w swoim majątku ukrywał pułkownika Tadeusza Bora Komorowskiego, późniejszego dowódcę AK. Edward Kleszczyński walczył pod dowództwem generała Stanisława Maczka, a także w II Korpusie Polskim Generała Władysława Andersa.

Kacice

-Majątek w Kacicach
 

Około 1222 r. do Kacic zostali sprowadzeni cystersi przez Wisława Odrowąża z Prandocina. Założyli oni tam gospodarstwo rolne tzw. Grandię. Leżące w rozlewiskach Szreniawy podmokłe i bagienne Kacice wspaniale nadawały się dla zakonników nastawionych na zagospodarowywanie nieużytków i osuszanie bagien. Sami cystersi prawdopodobnie już w 1225 r. przenieśli się do Mogiły, jednak majątek pozostał jako ich uposażenie. W XVI w. opat Ciołek rozbudował siedzibę tworząc willę gotycko-renesansową. Od XVII w. zarządzali rezydencją królewscy starostowie. Po powstaniu styczniowym dobra te zostały skonfiskowane przez Rosjan, a po 1945 mieściły się tam min. przedszkole, GS, Ośrodek Maszyn Rolniczych. Od 1991 r. właścicielem dworu jest pan Wiesław Wolny. Obecny wygląd budynku pochodzi z XIX w., jednak w piwnicach można odnaleźć ślady romańskie i gotyckie. W części mieszkalnej zachowały się pokoje z XVIII w. oraz  kaplica i  pozostałości kominka.

-Chata z gliny

We wsi Kacice zachował się budynek pochodzący prawdopodobnie z połowy XVIII w.
Chata zbudowana jest z bali drewnianych łączonych na tzw. węgieł. Wewnątrz ściany są wylepione gliną i bielone na biało. Pod jednym dachem znajduje się część mieszkalna oraz gospodarcza. W części mieszkalnej, złożonej z dwóch izb, znajduje się gliniany piec z tzw. przypieckiem, podłogę stanowi ubita glina tzw. klepisko. W części gospodarczej znajdowała się obora. Dach stanowi strzecha zbudowana ze snopów słomianych, zakładanych dachówkowato jeden na drugim

3. Niedźwiedź:

Pałac Wodzickich

W XV w. Niedźwiedź staje się własnością Mikołaja Stadnickiego, herbu Szreniawa, dworzanina króla Kazimierza Jagiellończyka. Jego wnuk Stanisław Mateusz Stadnicki razem z proboszczem Krucigerem w 1548 r. jako pierwsi w Małopolsce przeszli na kalwinizm.
 Syn Stanisława  Marcin brał udział w wyprawie Polaków na Kreml w 1610 r. pomagając osadzić na nim rzekomego Dymitra i jego żonę Marynę Mniszkównę, w okresie tzw. ”wielkiej smuty” w Rosji.
Na przełomie XVII/XVIII w. pałac przeszedł na własność rodu Małachowskich herbu Nałęcz.
W 1808r.posiadłość kupił Stanisław Wodzicki, który zbudował tam klasycystyczny pałac, murowany, piętrowy, podpiwniczony z okrągłym ryzalitem od ogrodu i czterokolumnowym portykiem od frontu. W trójkątnym frontonie znajduje się herb Wodzickich –Leliwa, który ozdabia także chrzcielnicę w miejscowym kościele.Stanisław Wodzicki założył w otoczeniu pałacu ogród słynący z niezwykle bogatej, unikatowej roślinności sprowadzanej z całego świata.

Kościół w Niedźwiedziu

Powstał w latach 1486-1493 z inicjatywy Stadnickich ze Żmigrodu. Zbudowany został z cegły i kamienia. Jest to jednonawowa budowla gotycka. Z tego okresu zachowały się: portal, ostrołukowe okna oraz przypory na zewnątrz murów. Wewnątrz znajduje się gotycka rzeźba  Madonny z Dzieciątkiem z około 1420r. Została ona przeniesiona z kapliczki w Waganowicach i zdobi ołtarz główny kościoła (w Europie pozostały tylko cztery takie rzeźby.
Ściany zdobią również gotycko- renesansowe obrazy. W XVIII w. dzięki fundacji Małachowskich do zachodniej części kościoła dobudowano klasycystyczną kruchtę wraz z kolumnowym portykiem. W podziemiach kościoła znajdują się krypty grobowe Małachowskich.
Na zewnątrz świątyni stoi obelisk Piotra i Tekli Małachowskich 

4. Prandocin

Kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela

Datowany jest na pierwszą połowę XII w. Fundatorem świątyni był komes Prandota Stary z rodu Odrowążów. Oni to za czasów Bolesława Krzywoustego brali udział w wyprawach chrystianizacyjnych na Pomorze i otrzymali od władcy liczne nadania.
Kościół należy do najcenniejszych przykładów architektury romańskiej. Jest to obiekt jednonawowy, zbudowany z kamiennych ciosów, z gotyckim prezbiterium. Pierwotne wejście od strony południowej jest ozdobione portalem z dwiema parami kolumienek i podwójną płaskorzeźbioną archiwoltą. Nad apsydą zachodnią stoi ośmioboczna, obniżona i przykryta barokowym chełmem wieża. Pozostał również romański arkadowy fryz zdobiący wieżę oraz nawę główną. Z epoki baroku pochodzi również kruchta oraz ołtarz główny Matki Boskiej z Dzieciątkiem i dwa ołtarze boczne.

5. Słomniki

Kościół

Drewnianą świątynię pod wezwaniem św. Michała Archanioła ufundował w latach 1340-1349 król Kazimierz Wielki. Przetrwała ona do 1648r., a na jej miejscu stanął nowy również drewniany kościół .
 W 1888 r. Słomniczanie przystępują do budowy nowej, murowanej świątyni. Trójnawowy kościół stoi na planie krzyża łacińskiego, a jego fronton stanowią dwie wieże na planie kwadratu. W głównym ołtarzu umieszczony jest późnogotycki krzyż z pierwszej połowy XVI w. Również z tego okresu pochodzi obraz Świętej Rodziny znajdujący się w prezbiterium.
Według historyków efektowna osłona-sukienka barokowa obrazu Matki Boskiej z Dzieciątkiem, znajdująca się w ołtarzu bocznym, pochodzi z 1676 r. i jest dziełem krakowskiego złotnika Szymona  Zmyślnego.

-Bóżnica żydowska

Budynek powstał prawdopodobnie na początku XX w. Było to miejsce modlitwy Żydów, działała tam szkółka żydowska dla młodzieży tzw. chajder (chadder), w piwnicach znajdowały się łaźnie. Obecnie budynek jest opuszczony. Na frontowej ścianie została wmurowana pamiątkowa tablica ufundowana przez związek Żydów słomnickich z Izraela (1990r.).

Kirkut - cmentarz żydowski.

Mieści się on w Słomnikach, na końcu ulicy Niecałej, na tzw. „Niedźwiedzkich łąkach”. W latach 90-tych cmentarz ten został odnowiony i ogrodzony dzięki Fundacji Polskich Żydów w Izraelu.

6. Smroków

Jesienią 2002 r. grupa archeologów z PAN w Krakowie zbadała stanowisko archeologiczne w Smrokowie. Odkryto część grobu kultury ceramiki sznurowej z kompletnie zachowanym szkieletem. Część wyposażenia grobu stanowiła również duża czterouszna amfora, fragmenty dużego pucharu, siekiera krzemienna, topór kamienny, narzędzia odłupkowe i fragmenty ceramiki. Znaleziska datowane są na 2400-2200 l. p.n.e. Amforę przekazano do Muzeum Ziemi Słomnickiej

Pomniki przyrody

Kacice
ponad 100-letnia lipa w ogrodzie przy rezydencji pocysterskiej w Kacicach

Miłocice
Lipy, morwy obok dawnego dworu w Miłocicach
Wisienka stepowa (relikt)

Niedźwiedź:
100-letni platan, jesion, lipy

Smroków
100-letnie lipy na terenie należącym do szkoły