Gmina położona jest w północnej części województwa małopolskiego, 25 km od Krakowa. Geograficznie jest to teren Wyżyny Miechowskiej. Przez jej teren przebiega droga krajowa E-7 łącząca Kraków z Kielcami i Warszawą oraz linia kolejowa.

Powierzchnia gminy wynosi 111 km², zamieszkuje ją ponad 13 600 mieszkańców. W jej skład wchodzi 25 sołectw:

• Brończyce
• Czechy
• Janikowice
• Januszowice
• Kacice
• Kępa
• Lipna Wola
• Miłocice
• Muniakowice
• Niedźwiedź
• Orłów
• Polanowice
• Prandocin
• Prandocin-Iły I
• Prandocin-Iły II
• Prandocin Wysiołek
• Ratajów
• SmrokówSzczepanowice
• Trątnowice
• Waganowice
• Wesoła
• Wężerów
• Zaborze
• Zagaje Smrokowskie

Gmina posiada rolniczo-usługowy charakter. Około 85% jej powierzchni to obszary rolne, w związku z czym rolnictwo stanowi główne źródło utrzymania dla dużej części ludności. Rzeźbę terenu na przeważającej większości obszaru gminy Słomniki można określić jako falistą, falistą pagórkowatą, a tylko miejscami wzgórzową, (Januszowice, Kacice, Lipna Wola, Smroków).